1 Aynı ya da ayrı dillerden anlamdaş (eşanlamlı) sözcükleri birlikte kullanıyoruz;

2 Kökleri ayrı dillerde anlamdaş, ama biri ad (isim) öbürü önad (sıfat) olan sözcükleri birbirleriyle ilintili olarak birlikte kullanıyor, bazen de bunlarla tamlamalar yapıyoruz;

3 Çeviri ya da çeviriye kaçan sözler kullanıyoruz;

4 Gereksiz yere kalıplaşmış sözler ediyoruz;

5 Türkçesi ya da Türkçeleşmiş karşılığı olan yabancı sözcükler kullanıyoruz;

6 Moda sözcükler, söz kalıpları kullanıyoruz;

7 Gereksiz sözcükler kullanıyoruz;

8 Yanlış sözcükler kullanıyoruz;

9 Zorlamayla olur olmaz yeni anlamlar yüklenen kimi sözcük, söz kalıbı ya da deyimler kullanıyoruz.

Emre Yazman bu yazısında, listemin başında yer alan ‘aynı ya da ayrı dillerden anlamdaş (eşanlamlı) sözcükleri birlikte kullanma’ sorununu çarpıcı örneklerle ele almış. Ancak, Emre Bey bu sorunu bir ‘dil yanlışı’ olarak koyuyor ortaya; oysa, toplumun örnek aldığı yönetim, eğitim, yargı, güvenlik, sağlık, bilim, kültür, sanat, moda, spor, siyaset, ekonomi, iş, üretim, sanayi, ticaret, iletişim, basın-yayın, reklamcılık, tanıtım vb. alanlarda yetkili, etkili ve sorumlu konumlarda, yerlerde olan kimilerince de düşülen bu yanlışlıklar, günümüzün iletişim olanaklarının olağanüstü katkısıyla ‘doğru’ diye algılanıyor. İşte bu durum bir sorundur.

Şunu da eklemek istiyorum: İnsan, ‘aynı ya da ayrı dillerden anlamdaş (eşanlamlı) sözcükleri birlikte kullanma’ yanlışını niye yapar, niye böyle bir soruna yol açar? Bu işin, çoğunlukla konuşmayı, yazıyı zengin göstersin diye yapıldığı kanısındayım. Osmanlıcadan vazgeçemeyenler ile Osmanlıca sözcüklerin albenisine kapılanlar da bu yolu seçiyor. Anlamdaş sözcüğün birini öbürünün açıklaması olarak kullananlar; bunları, anlamları yakın sözcükler, benzer sözcükler diye bilenler de var. Televizyonda sağlık izlencesine bir bilen olarak konuk olan bir hekimin, “Kalp ve damar hastaları, tercihan, kolesterol düzeyleri düşük olan bu yağları yeğlemelidirler” demesi işten bile değil…